Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει ιδανικότερος ξεναγός στον συγγραφικό βιότοπο του Ηλία Πετρόπουλου (Αθήνα 1928 – Παρίσι 2003) από τον John Taylor. Βούτηξε στα κύματα των πετροπουλικών κειμένων ως μεταφραστής, έζησε δίπλα στον άνθρωπο, τόσο κοντά όσο επιβαλλόταν για να μεταφέρει αξιόπιστη μαρτυρία, τόσο μακριά όσο χρειαζόταν για να ξανοιχτεί, αργότερα, σε δικούς του λογοτεχνικούς δρόμους τηρώντας αποστάσεις από τον αλησμόνητο μέντορά του.

Σ’ αυτό το βιβλίο ο Πετρόπουλος ψέλνει παλιά ρεμπέτικα με κλειστά τα μάτια σε μια παρισινή μπουάτ. Βλέπει σερί σοβιετικές ταινίες και εκτιμά ιδιαίτερα τον Αντρέι Ταρκόφσκι. Μπαίνει βαθιά στα σπήλαια της τυπογραφίας και της σελιδοποίησης. Κάνει φάρσες στον Αλέκο Φασιανό, σε φίλους και συνεργάτες. Εξηγεί τη διαφορά ανάμεσα στον ψυχογιό και το ογλάνι. Τονίζει την πρωταρχική σημασία της διάσωσης του λαογραφικού «υλικού» και την δευτερεύουσα σημασία των προσωπικών απόψεων. Τριγυρνάει κοστουμαρισμένος, πεντακάθαρος και μυρωδάτος σε εγκαίνια εκθέσεων ζωγραφικής. Βάζει έναν καθρέφτη μπροστά στο ελληνικό κράτος που μέχρι τότε σφύριζε κλέφτικα και απαιτεί, πρώτος αυτός, να τιμηθεί η μνήμη των Εβραίων της Ελλάδας που χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα.

Την ίδια στιγμή, αποκτά εμμονή με την εβραϊκότητα που εγγίζει τα όρια της ψύχωσης. Γίνεται άδικος με τους Γάλλους, σιχαίνεται τα μπλουζάκια τύπου Lacoste και δεν εννοεί να καταλάβει ότι η γαλλική λογοτεχνία έχει ξεκολλήσει από τον Σατωβριάνδο. Είναι απόλυτος, συχνά εριστικός, ξεροκέφαλος – «une tête dure». Πολυβολεί κατά ριπάς ταμπουρωμένος στο οχυρό, που με αγάπη και γενναιοδωρία του ’χτισε η σύντροφός του, η Μαίρη Κουκουλέ. Δεν τον πτοεί το γεγονός ότι κανένας εκδότης εκτός Ελλάδος, μεγάλος ή μικρός, δεν ενδιαφέρεται για τα βιβλία του.

Στην Ελλάδα οι ανοικτοί λογαριασμοί με τα δικαστήρια, το γαϊτανάκι με την επικαιρότητα, οι απλωμένοι σε όλο το κοινωνικό φάσμα –όπως ορθά παρατηρεί ο Taylor–, υποστηρικτές και εχθροί του Πετρόπουλου, αποτέλεσαν σκηνικό ενός μακροχρόνιου πολέμου στα πεδία της Μεταπολίτευσης. Ήταν πόλεμος εξ αποστάσεως που συνεχίστηκε με άλλους όρους, «εκσυγχρονιστικούς» εκ μέρους του ΠΑΣΟΚικού κράτους, και στην μετά το 1981 εποχή.

Κάπου εκεί, τέλη 1984 με αρχές 1985, τον πρωτοσυνάντησα κι εγώ, όταν με το θράσος-που-κατεβάζει-ντακότα του 20χρονου του ζήτησα να μου δώσει μία συνέντευξη για το περιοδικό «Ήχος & Hi-Fi» (Μάρτιος 1985). Ακολούθησαν άλλες δύο συνεντεύξεις («Σχολιαστής», Μάρτιος 1986 και «Μετρό», 18 Απριλίου 1997).

Τα βιβλία και οι δημόσιες παρεμβάσεις του ήταν προβολείς που σάρωναν το σκοτάδι. Αδυνατούσα ακόμη να αντιληφθώ πόσο βαθιά θα με επηρέαζε η συνάφεια με έναν ερευνητή χαλκέντερο, μεθοδικό σαν μερμήγκι, ειλικρινή, τεκμηριωτικό, τακτοποιητή, αθυρόστομο και –τεχνικά, κυρίως αυτό–, πρωτομάστορα της προφορικότητας του γραπτού λόγου.

Ο Πετρόπουλος δραπέτευσε στη Γαλλία το 1975, στα 47 του. Δεν είχε ταξιδέψει ποτέ στο εξωτερικό, δεν μίλαγε ακόμη καμία ξένη γλώσσα. Απ’ τα μέσα της δεκαετίας το ’80 μπορούσε να συνεννοηθεί άνετα στα γαλλικά. Το προσωπικό άλμα που έκανε ήταν θεόρατο. Άλμα επιβίωσης και αυτοεξέλιξης.

Ένας μοναχικός καβαλάρης πρόσφερε κορυφαίες υπηρεσίες στην ταλαιπωρημένη έννοια της «ελληνικότητας». Ανέδειξε στοιχεία ταυτότητας που ο ντόπιος εθνικισμός είχε πετάξει στον πάτο του πηγαδιού. Η συμβολή του στη αυτογνωσία των Νεοελλήνων είναι καθοριστική, όπλο ενάντια στην πατριδοκάπηλη νεοσυντηρητική στροφή της κοινωνίας που βιώνουμε τουλάχιστον από τις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Σήμερα, κακά τα ψέματα, έχει πεθάνει και η Ελλάδα την οποία υπερασπίστηκε, και η Ελλάδα η οποία τον πολέμησε λυσσασμένα. «Τα ρεμπέτικα να διδάσκονται στα σχολεία» έγραψε. Ε, διδάσκονται. «Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος δεν είναι παρά ένας σωρός κοπριά» έγραψε, κι αν αυτό ίσχυε τότε σε κάποιο βαθμό, σήμερα δεν ισχύει με τίποτα. Στα ελληνικά πανεπιστήμια καλλιεργούνται οι οθωμανικές σπουδές, οι gay studies, οι διάφορες αργκό. Η δε απαξίωση συλλήβδην «των πανεπιστημιακών μας» νομίζω ότι δεν έστεκε, τόσο απόλυτα, ούτε όταν ο Πετρόπουλος την διατύπωνε. Πανεπιστημιακός ήταν ο Γ.Π. Σαββίδης που έσπευσε να τον υπερασπιστεί στις δικαστικές του περιπέτειες επί χούντας με αφορμή το ποίημα «Σώμα».

Απ’ την άλλη, κάτι μεγαλειώδες έχει συντελεστεί. Ένας μοναχικός καβαλάρης πρόσφερε κορυφαίες υπηρεσίες στην ταλαιπωρημένη έννοια της «ελληνικότητας». Ανέδειξε στοιχεία ταυτότητας που ο ντόπιος εθνικισμός είχε πετάξει στον πάτο του πηγαδιού. Η συμβολή του στη αυτογνωσία των Νεοελλήνων είναι καθοριστική, όπλο ενάντια στην πατριδοκάπηλη νεοσυντηρητική στροφή της κοινωνίας που βιώνουμε τουλάχιστον από τις αρχές της δεκαετίας του ’90.

Μόνο προσοχή· ήδη έχει ξεκινήσει η αγιοποίηση του Ηλία Πετρόπουλου. Καρδούλες στα κοινωνικά δίκτυα, ξεκομμένα τσιτάτα δια πάσαν νόσον, επίκληση του ονόματός του από ανθρώπους κάθε ιδεολογικοπολιτικής τοποθέτησης.

Επιστροφή στο πρόσωπο Ηλίας Πετρόπουλος. Τακτικά ανακαλεί ο ίδιος περιστατικά του βίου του, πάντα σε σχέση με τα θέματα που εξετάζει. Όμως 100% αυτοβιογραφική αφήγησή του υπάρχει μία και μοναδική. Είναι η συνέντευξη-ποταμός που έδωσε στη Μαρία Δούση και δημοσιεύθηκε σε 25 χορταστικές σελίδες στο αφιέρωμα του περιοδικού «Μανδραγόρας» στον Πετρόπουλο (τ.18-19, Οκτώβριος 1997). Ας την αναζητήσουν οι διψώντες, παράλληλα με όσα μνημονεύονται στο Σκληρός από τρυφερότητα. Μαρτυρίες δικών του ανθρώπων, φίλων και συγγενών, πολλές και διαφωτιστικές, περιλαμβάνονται και στο βιβλίο του Γιάννη Βασιλάκου με τον ατυχή τίτλο Ηλίας Πετρόπουλος. Ο τεχνίτης της διαστροφής (Οδός Πανός, 2018).

Ο Πετρόπουλος γράφει Γαλία, Ρόμη, αλήθια, ανόνυμος κ.λπ. Ας έχει υπόψη του ο αναγνώστης ότι τα αυθεντικά αποσπάσματα κειμένων που παρατίθενται εδώ, σέβονται και διατηρούν την ορθογραφική άποψη του λαογράφου και ποιητή.

Ευχαριστώ από καρδιάς τον John Taylor, τη Μαίρη Κουκουλέ, τον Κώστα Πάλλη, τον Γιάννη Ανδρουλιδάκη, τη Μικέλα Χαρτουλάρη, τη Μάγδα Διαλεκτού. Και την οικογενειακή φίλη Χριστίνα Δήμα, δεν ζει πια, που το 1984 μου έδωσε τα μισά λεφτά για το αεροπορικό εισιτήριο να πάω στο Παρίσι να συναντήσω τον Πετρόπουλο. Δεν είχε ακούσει ούτε το όνομά του, καλή της ώρα.

Γιώργος Ι. Αλλαμανής

Δημοσιεύθηκε στο BOOKPRESS

Θεωρήθηκε ο πλέον αμφιλεγόμενος Ελληνας συγγραφέας του 20ού αιώνα. Σήμερα, είκοσι χρόνια από τον θάνατό του, κυκλοφορεί το πρώτο διεισδυτικό πορτρέτο του που φωτίζει τον άγνωστο Ηλία Πετρόπουλο. Συγγραφέας, ο Αμερικανός Τζον Τέιλορ, που έγινε ο στενότερος συνεργάτης του στο Παρίσι. Τον γνώρισε με τη φήμη του βέβηλου και δηκτικού, αλλά με αυτό το βιβλίο φωτίζει μια προσωπικότητα περίπλοκη που «είχε τα μάτια ορθάνοιχτα και άνοιγε τα μάτια των άλλων».

«Ηταν άνθρωπος ακραίων παθών και ενθουσιασμών. Εγινα ο μεταφραστής του, ένα είδος αγγλόφωνου γραμματέα του αλλά και ο ξένος κριτικός που έγραφε εκτενέστερα για τα βιβλία του. Εγινε ο σεβάσμιος μέντοράς μου. Είχα την ανεκτίμητη τύχη να είμαι ο μαθητευόμενός του. Ηταν ακραία απαιτητικός, ακραία υπομονετικός, ακραία γενναιόδωρος».

Αυτά τα λόγια ανήκουν στον Αμερικανό Τζον Τέιλορ που υπογράφει το «Σκληρός από τρυφερότητα» (εκδ. Δίχτυ), το πρώτο πορτρέτο για τον Ηλία Πετρόπουλο (1928-2003), τον αιχμηρό και πρωτοπόρο «λαογράφο του άστεως», αλλά και λεξικογράφο και ποιητή, που μελέτησε τις φυλακές, τα μπουρδέλα, τα περίπτερα αλλά και τα νεκροταφεία στην Ελλάδα. Επίσης το θέατρο σκιών, τις συνθηματικές γλώσσες που μιλούσαν οι μάγκες και οι κοινωνικοί παρίες, τα σεξουαλικά ήθη αλλά και τον τούρκικο καφέ, το «άγιο χασισάκι» ή τη φουστανέλα κ.ο.κ. και παράλληλα τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης.

Ο συγγραφέας φέρνει ολοζώντανο μπροστά μας αυτόν τον ενοχλητικό ερευνητή πεδίου, αυτόν τον «ιστορικό των αφώτιστων πλευρών της ιστορίας», τον «βιογράφο των ανώνυμων» όπως έλεγε ο Ζακ Λακαριέρ, που συγκρότησε ήδη το 1968 την πλουσιότερη ανθολογία ρεμπέτικων τραγουδιών (1.400 τραγούδια στην Δ’ έκδοση του «Κέδρου») και το 1971 κυκλοφόρησε το πρώτο διεθνώς λεξικό ομοφυλοφιλικής αργκό, τα «Καλιαρντά».

Ο Ηλίας Πετρόπουλος και η σύντροφός του Μαίρη Κουκουλέ το 1980

Υπήρξε, γράφει ο Τέιλορ, ένας «θηριωδώς αυτοδίδακτος παρατηρητής», ο οποίος φυλακίστηκε τρεις φορές για τα γραπτά του σαν εγκληματίας του κοινού ποινικού δικαίου, στολισμένος με το επίθετο «πορνογράφος», κι ας τον υπερασπίστηκαν στα δικαστήρια επώνυμοι πανεπιστημιακοί όπως ο Γ. Π. Σαββίδης. Γλίτωσε την τέταρτη φορά, το 1979. Είχε κυκλοφορήσει το «Εγχειρίδιον του Καλού Κλέφτη» (που έγινε το μπεστ σέλερ του), και η Δικαιοσύνη, την εποχή της ένταξης της Ελλάδας στην ΕΟΚ, τον καταδίκασε σε 18 μήνες φυλάκιση. Αλλά… ερήμην, αφού από το 1975 ο Ηλίας Πετρόπουλος είχε εγκατασταθεί στο Παρίσι μαζί με τη σύντροφό του, λαογράφο Μαίρη Κουκουλέ. Το ιστορικό διαμέρισμα της οδού Μουφτάρ, όπου και ο μακρύς διάδρομος με τα 300 λεξικά -το καμάρι του-, έγινε το στρατηγείο του.

Από τότε δεν επέστρεψε ποτέ στην Ελλάδα. Ωστόσο ζούσε μέσα στην Ελλάδα είκοσι πέντε ώρες το 24ωρο, επεξεργαζόταν τα τεράστια θεματικά αρχεία που είχε αρχίσει να τα συγκροτεί από το ’50 συμπληρώνοντάς τα με πλήθος φωτογραφίες, επικοινωνούσε με τις «πηγές» του, ξεκοκάλιζε τις ελληνικές εφημερίδες. Και έγραφε αδιάκοπα. Και πράγματι κατάφερε, τονίζει ο συγγραφέας, να τεκμηριώσει και να περιγράψει «ποικίλες εκφάνσεις του ελληνικού λαϊκού πολιτισμού πριν τις εξαφανίσουν για πάντα η επέλαση της εκβιομηχάνισης, η απάθεια του γενικού πληθυσμού, η αστυνομική καταστολή ή η κυβερνητική καταδυνάστευση».

Το βιβλίο του Τέιλορ είναι πολύ πιο χορταστικό και απογειωμένο από μια απλή βιογραφία και πιο πολυεπίπεδο από μια αυτοβιογραφική αφήγηση σαν εκείνη την 25σέλιδη συνέντευξη του Πετρόπουλου το 1997 στο περιοδικό «Μανδραγόρας». Ο Τέιλορ ενσωματώνει τις αναμνήσεις του σχετικά με τον Πετρόπουλο, κάνοντας οικονομία στις εκτεταμένες ψυχολογικές αναλύσεις του χαρακτήρα του. Και «χωνεύει» άγνωστα γεγονότα από την καθημερινότητα ή την ιδιωτική ζωή του Πετρόπουλου στα χρόνια του Παρισιού -ακόμη και τις φάρσες του στον Αλέκο Φασιανό- μαζί με ουσιαστικές πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο έκανε τις έρευνές του, για το υπόβαθρο των βιβλίων του, για τη γλώσσα και για τις εμμονές του (π.χ. με τα γαλλικά γράμματα που τα περιφρονούσε χωρίς να τα γνωρίζει σε βάθος), επίσης για την αμφίθυμη στάση του απέναντι σε Θεσσαλονικιούς ομοτέχνους όπως ο Ντίνος Χριστιανόπουλος.

Ολα αυτά μπαίνουν σε διάλογο με πλήθος αιχμηρά αποσπάσματα από τα βιβλία του Πετρόπουλου, που παρεμβάλλονται στο ψηφιδωτό της αφήγησης. Μας θυμίζουν τη φωνή του και το πολυσχιδές και ρηξικέλευθο έργο του, αναδεικνύοντας σήμερα στο διεθνές αλλά και στο νεότερο ελληνικό κοινό αυτή την Ελλάδα-κάτω-από-την-επίσημη-Ελλάδα, την οποία πρώτος φώτισε με τρόπο καίριο και ταυτόχρονα σαρκαστικό. Από δικό του ποίημα της συλλογής «Ποτέ και Τίποτα» (1993) προέρχεται και ο τίτλος που διάλεξε ο Τέιλορ: Με ρωτάς:/ -γιατί είσαι τόσο σκληρός;/ Σου απαντώ:/ – από τρυφερότητα.

Το βιβλίο «Harsh out of Tenderness» πρωτοκυκλοφόρησε το 2020 στα αγγλικά, στο Σίδνεϊ, από τις εκδόσεις «Cycladic Press» χάρη σε έναν ενθουσιώδη Ελληνοαυστραλό μελετητή των «Ρεμπέτικων». Το μετέφρασε ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιώργος Ι. Αλλαμανής, ένας ρέκτης που επίσης είχε γνωρίσει τον Πετρόπουλο και έκανε μαζί του τρεις συνεντεύξεις. Αυτός υπογράφει μια ατμοσφαιρική εισαγωγή στο έργο του Τέιλορ. Και το συμπληρώνει με μια πρώτη αξιόπιστη βιβλιογραφία του Πετρόπουλου που περιλαμβάνει 74 τίτλους βιβλίων του στην πρώτη έκδοση ή αυτοέκδοσή τους.

Εβδομηντάρης σήμερα, ο Τζον Τέιλορ σπούδασε Μαθηματικά, Φιλολογία και Φιλοσοφία, ζει στη Γαλλία και πέρασε στα νιάτα του έναν χρόνο στη Σάμο. Ποιητής, πεζογράφος, κριτικός και μεταφραστής, είναι από τους εγκυρότερους διαμεσολαβητές της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας στο αμερικανικό κοινό.

Επί οκτώ χρόνια από το 1979 ώς το 1987 ο Τέιλορ συναντούσε τον Ηλία Πετρόπουλο στο διαμέρισμά του στο Παρίσι τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για να εργαστούν μαζί για τη μετάφραση βιβλίων του, άρθρων κ.ά. Ομως κράτησαν μια αλληλογραφία και τηλεφωνική επαφή μέχρι τις παραμονές του θανάτου του. Μετά την κηδεία του στο Παρίσι, στις 13 Σεπτεμβρίου του 2003, ο Τέιλορ ακολούθησε τη μικρή πολυπολιτισμική πομπή των φίλων, με τη Μαίρη Κουκουλέ να κρατά το βάζο με τις στάχτες του και να τις ρίχνει σε έναν υπόνομο. Διότι αυτή υπήρξε η θέλησή του, καταγραμμένη σε ποίημα-διαθήκη του 1993. Με αυτό το επεισόδιο που είχε ιδιαίτερη φόρτιση, κλείνει η αφήγηση.

Αντίθετα όμως απ’ ό,τι θα μπορούσαμε να περιμένουμε από αυτή τη σχέση δασκάλου-μαθητή, ο συγγραφέας Τέιλορ δεν κάνει μια αγιογραφία του Πετρόπουλου. Κατάφερε, να κοιτάξει κατάματα αυτήν την προβοκατόρικη φύση που αυτοπροσδιοριζόταν ως… «ενοχλητική μουνόψειρα», καταδεικνύοντας μάλιστα ότι ο Πετρόπουλος είχε και χιούμορ. «Δεν έγραφε μανιφέστα που καλούσαν σε εξέγερση όπως περίπου τον παρουσίαζαν οι εχθροί του, όμως ήταν ανατρεπτικό στοιχείο όπως ανατρεπτικά ήταν, και παραμένουν, τα πολυάριθμα κείμενά του».

Από την πλευρά του ο Γ. Ι. Αλλαμανής σχολιάζει στην «Εφ.Συν.»: «Σήμερα, τα μονοπάτια που άνοιξε ο Ηλίας Πετρόπουλος έχουν γίνει λεωφόροι. Η Ελλάδα την οποία υπερασπίστηκε έχει πεθάνει, όπως έχει πεθάνει και η Ελλάδα που τον πολέμησε με τον μοραλισμό της και με το τρίπτυχο “Πατρίς-Θρησκεία-Οικογένεια”. Αλλά ο Πετρόπουλος εξακολουθεί να μας ενδιαφέρει.

Είναι εκείνος που επαναπροσδιόρισε το περιεχόμενο της λαογραφίας: την έφερε στις πόλεις και στο κοινωνικό περιθώριο. Μέχρι τα τέλη του ’60 η λαογραφία ασχολιόταν με το περιεχόμενο που της προσέδωσε ο Νικόλαος Πολίτης και οι επίγονοί του – με το χωριό, τη ρόκα, τις παραδοσιακές φορεσιές και τα δημοτικά τραγούδια. Μια αντίληψη της αστικής τάξης -του ζεύγους Σικελιανού, του Λυκείου των Ελληνίδων, της Δόρα Στράτου κ.ά.- που επέμενε στη συνάφεια του λαϊκού πολιτισμού με την ελληνική αρχαιότητα και την “τρισχιλιετή παράδοση” του ελληνισμού.

Ο Πετρόπουλος έδειξε το άλλο πρόσωπο της “ελληνικότητας”. Ξανοίχτηκε μελετώντας την επίδραση του οθωμανικού πολιτισμού στον νεοελληνικό και απαίτησε από το νεοελληνικό κράτος -από το ΠΑΣΟΚ τότε, και τη Μελίνα Μερκούρη ως υπουργό Πολιτισμού- να τιμήσει επίσημα τη θυσία των Εβραίων στο Ολοκαύτωμα. Η συμβολή του στην αυτογνωσία των Νεοελλήνων είναι καθοριστική. Ενα όπλο ενάντια στη νεοσυντηρητική και εθνικιστική στροφή που βιώνουμε ως κοινωνία από τις αρχές της δεκαετίας του ’90».

δημοσιεύτηκε στην έντυπη και ηλεκτρονική έκδοση της Εφημερίδας των Συντακτών

Όταν ο Γιούργκεν Κλοπ έσπασε το κατεστημένο της παντοδύναμης και πανάκριβης Μπάγερν Μονάχου με την ενθουσιώδη και εκρηκτική Ντόρτμουντ συστήθηκε στο ευρύ ποδοσφαιρικό κοινό που μιλούσε για τον… ημίτρελο προπονητή με τα γυαλιά και το καπέλο. Οταν έναν χρόνο αργότερα έκανε το… double στην Bundesliga αφήνοντας πάλι πίσω του τους Βαυαρούς άρχισε να γίνεται περιζήτητος στο ποδοσφαιρικό στερέωμα.

Εκείνος όμως συνέχισε τον δικό του τον δρόμο, απορρίπτοντας κατά καιρούς προτάσεις από την Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, την Τσέλσι, ακόμη και την Μπάγερν Μονάχου. Προτάσεις που άλλοι προπονητές θα αποδέχονταν δίχως δεύτερη σκέψη. Λες κι ήταν καρμικό να συναντηθεί ο δρόμος του με εκείνον της… απελπισμένης Λίβερπουλ, την οποία μετά το Champions League οδήγησε και στην πανηγυρική κατάκτηση του πρώτου πρώτου πρωταθλήματος μετά από 30 χρόνια. Τη στιγμή που η κατάρα των Ρεντς έσπασε, ήταν η στιγμή που ο Κλοπ έγινε θρύλος…

Η συναρπαστική πορεία του Γιούργκεν Κλοπ στο ποδόσφαιρο περιγράφεται, αναλύεται και αποτυπώνεται με κάθε λεπτομέρεια σε ένα εξαιρετικό βιβλίο 468 σελίδων, που δεν αποτελεί μια ακόμη συμβατική βιογραφία αλλά ένα μάθημα ποδοσφαίρου, ένα μάθημα επιβίωσης, ένα μάθημα ζωής. Αυτό είναι «Η ιστορία ενός νικητή» του Raphael Honigstein, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Δίχτυ» σε μετάφραση του Γιώτη Παναγιωτά. Το βιβλίο προλογίζει ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος.

Γνωστός ποδοσφαιρικός ανταποκριτής, τόσο στα γερμανικά, όσο και στα αγγλικά παιχνίδια, ο Raphael Honigstein μιλάει με την οικογένεια, τους φίλους, τους παίκτες και τους συνεργάτες του για να αποτυπώσει την πραγματική ιστορία της καριέρας του Γιούργκεν Κλοπ, ενός ιδιοφυούς μεταρρυθμιστή του ποδοσφαίρου που κατάφερε να ανεβάσει την ένταση στο Άνφιλντ με την κατάκτηση του έκτου Champions League και του Πρωταθλήματος Αγγλίας μετά από 30 χρόνια για τη Λίβερπουλ.

δημοσιεύτηκε στο ethnos.gr

Επιμέλεια: Γιάννης Σερέτης

Δεν είναι αυτό ένα βιβλίο που το διαβάζεις άπαξ και το… παρατάς. Θα μαγευτείς από την ιστορία, θα σε συνεπάρει, θα το ξεφυλλίσεις και πάλι. Μπορεί να κρατήσεις και σημειώσεις, να υπογραμμίσεις, να αποστηθίσεις ατάκες και αποσπάσματα. Θα χρειαστεί να το ξαναδιαβάσεις για να εμβαθύνεις και να αναλύσεις τα βαθύτερα «κρυμμένα» νοήματα, συμπεράσματα και «μαθήματα ζωής» που μπορείς να κρατήσεις στο μυαλό σου από περίπου 450 σελίδες. Μαθήματα σε πολλά πεδία: για την εκπαίδευση, για το ζήλο, για το χιούμορ, για τον επαγγελματισμό, για τα κότσια του ανδρός. Για το management ανθρώπων, χαρακτήρων, καταστάσεων. Για τις ανθρώπινες σχέσεις. Για τη θετική ενέργεια και τους τρόπους που σκαρφαλώνουμε στους λόφους της ζωής.

Για να μάθουμε ότι δεν είναι απαραίτητο να «νικάμε» σε όλα. Δεν είναι υποχρεωτικό να νικάμε! Για να μάθουμε ότι και οι ήττες είναι φυσιολογικές, είναι μέσα στο παιχνίδι της ζωής μας. Και να μην σκύβουμε το κεφάλι ειδικά αν αγαπάμε αυτό που κάνουμε. Ναι, θα απογοητευτούμε: αυτό πρέπει να το αποδεχθούμε, να το «χωνέψουμε», να συνειδητοποιήσουμε πως είναι μέρος της καθημερινότητάς μας. Όμως είναι η επιμονή, η «τρέλα», η αγάπη γι’ αυτό που καταπιανόμαστε τα στοιχεία εκείνα που μας οδηγούν πάλι στον ορθό δρόμο. Αυτός ο δρόμος δεν είναι η νίκη! Είναι η απόλαυση αυτού που κάνουμε.

Εν προκειμένω για τον Γιούργκεν Κλοπ η απόλαυση όχι μόνο του ποδοσφαίρου. Αλλά της σχέσης με όλους όσους πρωταγωνιστούν σ’ αυτή την «παράσταση». Τους παίκτες και τους συνεργάτες του. Τους προέδρους, τους μάνατζερς, τους δημοσιογράφους. Τους οπαδούς, την οικογένεια, τους φίλους. Ο Κλοπ θα μπορούσε να είναι ψυχολόγος. Δημοσιογράφος (ήταν εκπαιδευόμενος σε τηλεοπτικό σταθμό!). Θα μπορούσε να είναι κοινωνιολόγος. Πολιτικός. Επικοινωνιολόγος. Πωλητής. Θα μπορούσε να είναι οτιδήποτε, αρκεί να ασχολείται με πολύ κόσμο! Τρέφεται απ΄αυτή την αλληλεπίδραση, παίρνει οξυγόνο και αυτοπεποίθηση. Δεν θα μπορούσε ποτέ να ακολουθήσει ένα «μοναχικό» επάγγελμα. Διότι περισσότερο και από το ποδόσφαιρο λατρεύει τον άνθρωπο. Είναι βαθιά ουμανιστής κι αυτό φανερώνεται σε κάθε πτυχή της καριέρας του. Από τα ποδοσφαιρικά χρόνια του όταν μοχθούσε να βγάλει τα προς το ζην στην τρίτη κατηγορία με τη Μάιντς μέχρι το άλμα του στη Ντόρτμουντ αφού προηγουμένως είχε ρίξει μια βαριά χυλοπιτα στη Μπάγερν, μέχρι και την απόλυτη καταξίωση στη Λίβερπουλ.

Ενας τύπος εύθυμος, αλλά και πολύ νευρικός. Ενας δάσκαλος, ταυτόχρονα και φίλος. Ενας απίστευτος τύπος, του οποίου το μεγαλύτερο ταλέντο δεν είναι η προπονητική. Είναι η διείσδυση στο μυαλό του παίκτη, του συνεργάτη, του συνομιλητή. Ενας μανιακός με το ποδόσφαιρο που δεν έκανε εκπτώσεις στις αντιλήψεις και ιδέες του ακόμα κι όταν βρέθηκε προ της απόλυσης μετά από δυο χαμένες «ανόδους» με τη Μάιντς από τη Β΄ κατηγορία στη Bundesliga την τελευταία αγωνιστική!

Θα διαβάσεις πολύ ρεπορτάζ σ΄ αυτό το βιβλίο. Σχεδόν για όλα. Λεπτομέρειες τρομερές για την παιδική και εφηβική ζωή του, για το οικογενειακό περιβάλλον του, για τους δυο προπονητές που τον επηρέασαν περισσότερο από κάθε άλλο. Για τις συμφωνίες που έκανε και εκείνες που αρνήθηκε. Για τους παίκτες που επέλεξε, εκείνους που απέρριψε και τους λόγους που τον ώθησαν σ΄αυτές τις αποφάσεις. Για τις επιλογές που έκαναν τη Μπάγερν να ζηλέψει, να «αντιγράψει» και να ξεπεράσει τη Ντόρτμουντ, για την κατηφόρα των «Κίτρινων» και το πρόβλημα που δεν έλυσε ποτέ στη γερμανική ομάδα όταν εκείνη πήρε την κατιούσα.

Θα μάθεις τι σημαίνει step by step πρόοδος και κάμψη μιας ποδοσφαιρικής ομάδας. Τι σημαίνει αλλαγή, προπόνηση, Gegen pressing, τι σημαίνει διαχείριση συναισθημάτων, εταιρική και ποδοσφαιρική στρατηγική. Θα καταλάβεις πόσο δύσκολο και πολύπλοκο είναι πλέον το ποδόσφαιρο. Θα μπεις στο σπίτι του, στα αποδυτήριά του, στο γραφείο του, ταυτόχρονα θα νιώσεις τι εστί γερμανικό και αγγλικό ποδόσφαιρο, θα ταξιδέψεις μαζί του σε δεκάδες χώρες, θα ζήσεις πολλά ματς.

Θα εκνευριστείς, θα συγκινηθείς, θα εντυπωσιαστείς, θα μάθεις, θα ταξιδέψεις. Θα ανοίξει το μυαλό! Και τελικά, θα είναι αυτό ένα βιβλίο που δεν θα ξεχάσεις ποτέ. Διότι καταπιάνεται με την ιστορία αυτού που λατρεύεις, δηλαδή του ποδοσφαίρου και σε κάνει έναν αόρατο insider. Σε βάζει με μια κάμερα να βλέπεις, να μυρίζεις, να ακούς και να αγγίζεις όσα θα ήθελες να είχες ζήσει εσύ. Γιατί, αλήθεια, θα ζηλέψεις πολλά από όσα έχει ζήσει ο Γιούργκεν Κλοπ και θα αποθηκεύσεις σε μια άκρη του νου πολλά από όσα έκανε και δεν έκανε στην καριέρα του…

* Το βιβλίο έχει γράφτηκε το 2017 από τον 47χρονο Raphael Honigstein: συντάκτη της Süddeutsche Zeitung για το αγγλικό ποδόσφαιρο και του Guardian για το γερμανικό ποδόσφαιρο. Πρόκειται για το τρίτο βιβλίο του και ο original τίτλος του ήταν «Βring the Noise». Εκδόθηκε το 2017. Αλλά πρόπερσι και πέρυσι προστέθηκαν κάποια κεφάλαια…

* Διατίθεται προς το παρόν μόνο ηλεκτρονικά (μπορείτε να το παραγγείλετε εδώ) και όταν με το καλό ανοίξουν και πάλι τα βιβλιοπωλεία θα πωλείται σε όλα τα αγαπημένα για τους βιβιλιόφιλους stores, στα μεγάλα αστικά κέντρα και στην επαρχία.

* Εδώ μπορείτε να πάρετε μια γεύση, διαβάζοντας ολόκληρο το δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου: ένα από τα πιο σημαντικά, θα καταλάβετε γιατί…

δημοσιεύτηκε στο gazzetta.gr

Το ταξίδι από την παιδική του ηλικία μέχρι και την κατάκτηση του πρωταθλήματος της Πρέμιερ Λιγκ με την Λίβερπουλ είναι καταιγιστικό επειδή διαθέτει πολλές πληροφορίες και δεν είναι απλά μια αφήγηση μέσα στον χρόνο. Η παιδική του ηλικία, τα χρόνια του ως ερασιτέχνης ποδοσφαιριστής, οι άνθρωποι που τον επηρέασαν και καθόρισαν τον τρόπο σκέψης του δένουν γλυκά μέσα από τις ιστορίες που αποκαλύπτει το βιβλίο.

Ο Raphael Honigstein μίλησε με τους παιδικούς φίλους του Γιούργκεν Κλοπ, με μέλη της οικογένειας του, με συμπαίκτες και ποδοσφαιριστές που συνεργάστηκαν μαζί του και έφτιαξε ένα ιδιαίτερο βιβλίο που σε γεμίζει εικόνες από κάθε κομμάτι της ζωής του Γιούργκεν Κλοπ.

Μέσα από την ιστορία του προπονητής της Λίβερπουλ μαθαίνει κανείς και γιατί το γερμανικό ποδόσφαιρο πέρασε κάποια δύσκολα χρόνια και ποιοι ήταν οι λόγοι της αναγέννησης του. Είναι μια ιστορία που μπορεί να την διαβάσεις σαν μυθιστόρημα και δίνει εξηγήσεις για πολλά βαθιά ερωτήματα για τα συναισθήματα που εμπνέει τόσο το ποδόσφαιρο, όσο και ο ίδιος ο Γιούργκεν Κλοπ.

Οι 468 σελίδες του βιβλίου που προλογίζει ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος και έχει μεταφράσει ο Γιώτης Παναγιωτάς θα σας κάνουν ποδοσφαιρικά σοφότερους και θα σας ταξιδέψουν στις γωνιές που καθόρισαν τον άνθρωπο και το προπονητή Γιούργκεν Κλοπ.

δημοσιεύτηκε στο SDNA